Skip to content
Artykuły

Samoświadomość. Jak wiedza o samym sobie wpływa na rozwój zawodowy?

Samoświadomość, czyli zdolność do zauważenia własnego potencjału i zasobów, jest jedną z podstaw życiowego sukcesu. Bez tej podstawowej wiedzy o samym sobie nie jesteś w stanie podejmować słusznych decyzji. Tylko osoby świadome swoich mocnych stron są w stanie ukierunkować się na własny rozwój. Jak stać się świadomym siebie? Czy samoświadomość można wypracować? Jak samoświadomość przekłada się na nasz rozwój zawodowy? 

 

Samoświadomość – co to jest?

Czym właściwie jest samoświadomość? Aby odpowiedzieć na to pytanie, pozwolę sobie sięgnąć do zagadnień neuropsychologicznych. I chociaż istnieje wiele teorii dotyczących definicji samoświadomości (zależnych od naukowego paradygmatu), to myślę, że w kontekście rozwoju osobistego trafną definicją będzie ta, która mówi, że samoświadomość to zdolność do stawania się przedmiotem własnej uwagi, w której człowiek aktywnie identyfikuje procesy i przechowuje informacje o sobie, stając się refleksyjnym obserwatorem[i].

Ciekawy model samoświadomości proponuje również Neisser, który wyróżnia:

  1. Ja ekologiczne – przetwarzające informacje specyficzne pochodzące ze środowiska (m.in. informacje wzrokowe czy słuchowe);
  2. Ja interpersonalne – świadomość zaangażowania w relacjach z innymi;
  3. Ja rozszerzone – związane z czasową perspektywą, świadomość na temat dotychczasowych doświadczeń oraz tego, co będzie miało miejsce w przyszłości;
  4. Ja prywatne – przetwarzanie informacji, które nie są dostępne dla innych (np. własnych emocji czy refleksji);
  5. Obraz siebie – składają się na niego symboliczne prezentacje cech, ról oraz tożsamości[ii].

Jak sam widzisz, definicji samoświadomości może być wiele. To, co z pewnością je wszystkie łączy, to stawianie w centrum uwagi samego siebie. Budowanie własnej świadomości nazwałabym wręcz odkrywaniem własnej natury, mocnych stron, potencjału. Co ważne, oprócz ich odkrywania w procesie budowania samoświadomości kluczowa jest również nieustanna praca nad posiadanym potencjałem i umiejętne wykorzystanie własnych talentów.

 

Kim jestem w oczach innych…

Analizując przytoczone wyżej definicje samoświadomości, łatwo też zauważyć jedną zależność: często obraz samego siebie zależy od tego, co mówią i myślą na nasz temat inni. Dość często przywiązujemy większą wagę do naszego wizerunku w oczach innych niż do tego, co sami myślimy na swój temat. Skupienie wyłącznie na ocenie naszej osoby przez innych może prowadzić do tworzenia nieprawdziwego obrazu samego siebie.

Biorąc pod uwagę ocenę otoczenia, nie możesz zapominać o subiektywnym podejściu oceniających Cię osób. Bazując wyłącznie na opiniach innych, z pewnością nie otrzymasz obiektywnej informacji o samym sobie. Co więcej, informacja ta z dużym prawdopodobieństwem będzie zniekształcona (przecież nie każdy, kto Cię ocenia, ma rację) oraz niepełna (pozbawiona korelacji Twoich emocji, doświadczeń).

Oczywiście samoświadomość integruje osobowość jednostki, jej zachowanie i środowisko w złożonych wzajemnych relacjach[iii].  Jak zaznacza jednak specjalista ds. neurobiologii rozwoju – prof. Turlejski – do powstania samoświadomości trzeba było czegoś więcej niż życia społecznego[iv]. Czego zatem potrzeba, aby stać się świadomym samego siebie?

 

…czy swoich?

Wbrew pozorom budowanie samoświadomości nie jest banalnie proste. Jak wskazują badacze to bardzo złożony proces obejmujące wiele aspektów i elementów, m.in. uwagę, pamięć i myślenie. Jej złożoność przekłada się na stopień jej intensywności[v].

Nie możesz jednak zapominać, że podstawową funkcją, jaką pełni samoświadomość jest samopoznanie[vi]. Dlatego tak istotną rolę w budowaniu samoświadomości odgrywa uczciwość wobec samego siebie i skoncentrowanie się na swojej osobie. Poczucie własnej wartości, wewnętrznej treści, spójności czy ciągłości to rezultaty przebiegających na podłożu samoświadomości procesów gromadzenia, przetwarzania i integrowania treści na swój temat[vii]. Jakby nie patrzeć, jeśli chcesz wypracować samoświadomość, nie możesz pominąć wyprawy w głąb samego siebie, analizy swoich emocji, umiejętności, talentów.

Wystarczy, że szczerze przed samym sobą odpowiesz na kilka pytań:

  1. W czym jestem naprawdę dobry?
  2. Jaka jest moja największa zaleta?
  3. Co jest moim życiowym sukcesem?
  4. Co ostatnio udało mi się zrobić wartościowego/ważnego?
  5. Jakie cechy w sobie lubię?
  6. W jakich zadaniach się sprawdzam? Czym lubię się zajmować?
  7. Dlaczego lubię swoje aktualne życie?

Proste? Uprzedzam, że tylko pozornie. A to dlatego, że „rozmowa” z samym sobą to jedna z najtrudniejszych rzeczy w życiu. Mimo wysokiego poziomu świadomości nadal rzadko mamy czas na spokojne zastanowienie się nad samym sobą. W codziennym pędzie zapominamy o tym, co dla nas jest najważniejsze. Nie dostrzegamy swoich mocnych stron. Zamiast tego stale piętnujemy swoje niedoskonałości i deficyty. Nie doceniamy tego, co w nas dobre, lecz wręcz katujemy się własnymi porażkami. I chociaż chcąc być samoświadomym, musisz zdawać sobie sprawę jakie posiadasz deficyty, to mimo wszystko swoją uwagę skupiasz na tym, co w Tobie najlepsze – swoich talentach.

 

Samoświadomość – krok nr 1

Jak wcześniej przytaczałam, samoświadomość to bardzo złożony proces. Być może Cię zmartwię, ale udzielenie odpowiedzi na ww. pytania to dopiero początek budowania samoświadomości. Oczywiście część osób, które lepiej siebie poznały dzięki tym pytaniom, wychodzi z założenia, że wie o sobie wszystko. Jednak tak naprawdę to dopiero pierwszy krok do odkrycia właściwej ścieżki rozwoju.

Dla ułatwienia – przykład. Wyobraź sobie Dorotę – też trzydziestokilkuletnią kobietę, która postanowiła zadbać o swoją świadomość. Szczere odpowiedzi na ww. pytania pozwoliły jej spojrzeć na siebie z zupełnie innej perspektywy. Dorota uświadomiła sobie, w czym jest naprawdę dobra, czym lubi się zajmować, jaki jest jej największy sukces. Jednak jej droga do samoświadomości zatrzymała się na tym etapie. Chociaż Dorota dowiedziała się wielu cennych informacji na swój temat, nie wykorzystała ich w żaden sposób. Nadal pracowała na tym samym stanowisku, chociaż nie realizowała się w tej pracy. Odkryła, że lubi zajmować się rękodziełem, jednak nie poświęciła mu większej uwagi, nie rozwijała też tej umiejętności. Zrozumiała też w jakiego rodzaju zadań się sprawdza, jednak nie podjęła na ten temat dyskusji ze swoimi współpracownikami czy przełożonym, aby móc wykorzystać swój potencjał w tym zakresie. Co zatem zrobiła Dorota ze swoją samoświadomością? Zupełnie nic! Można powiedzieć, że przyjęła do wiadomości informacje o swoich talentach oraz potencjale. Jednak w żaden sposób ich nie rozwijała. Ba! Nawet nie próbowała nimi właściwie zarządzać.

Co chcę Ci uświadomić? Przede wszystkim to, że poznanie swoich talentów nie wystarczy do tego, aby umiejętnie je wykorzystywać. Szczera rozmowa z samym sobą to dopiero początek Twojej drogi do pełnej samoświadomości, a w efekcie końcowym do życiowego spełnienia.

 

Talenty – Ty nimi zarządzasz!

Dążąc do samoświadomości, musisz pamiętać o jednym: wyłącznie od Ciebie zależy, czy ją osiągniesz. Jak to możliwe? Próba odkrycia swoich mocnych stron i potencjału to jedno. Równie ważne jest aktywna i stała praca nad posiadanymi predyspozycjami. Tylko od Ciebie zależy co zrobisz z wynikami swojego testu Gallupa. Możesz je przyjąć do wiadomości i nie zrobić z nimi dalej zupełnie nic (jak przykładowa Dorota). Równie dobrze ich odkrycie może być jedynie zaczątkiem Twojej wędrówki do posiadanego potencjału, motywacją do stałego pogłębiania wiedzy na ich temat, nieustanną nauką właściwego zarządzania posiadanymi talentami. Polecam wybrać tę drugą drogę, na której końcu znajdziesz solidną nagrodę:

  • zawodowe i osobiste spełnienie,
  • poczucie, że znajdujesz się we właściwym miejscu i czasie,
  • gwarancję, że w pełni wykorzystujesz to, co dostałeś od natury – swoje talenty.

Aby nie pozostawić najmniejszych wątpliwości, że jedyną drogą jest rozwój i ciągła praca nad swoimi mocnymi stronami, posłużę się kolejnym przykładem. Basia – rówieśniczka Doroty – poznała swoje talenty kilka lat temu. Jak tylko je odkryła, zaczęła zgłębiać wiedzę na ich temat. Interesowało ją nie tylko ich znaczenie, ale przede wszystkim mechanizmy ich działania. Każdego dnia uważnie obserwowała samą siebie, aby wychwycić momenty, w których uaktywniały się jej poszczególne mocne strony. Taka wnikliwa obserwacja, nauka samej siebie i ciągła praca nad posiadanymi talentami pozwoliły jej skutecznie nimi zarządzać.

Co to znaczy? Basia potrafi kontrolować swoje poszczególne talenty, wykorzystywać odpowiednie z nich we właściwej sytuacji. Co ważne, Basia – odkąd poznała swoje mocne strony – zaczęła skupiać swoją uwagę wyłącznie na nich i zupełnie zignorowała swoje deficyty. To bardzo ważny krok dla skutecznego rozwoju zawodowego. Z pewnością zgodzisz się, że z reguły fokusujemy się na tym, co nam nie wyszło. Uwielbiamy się samo linczować i rozpamiętywać porażki. Taka negatywna spirala skutecznie odbiera motywację do działania. Jednak najgorsze jest to, że odwraca naszą uwagę od tego, co w nas najlepsze – talentów. Tym samym zabiera nam szansę na pracę nad nimi i ich realne wykorzystanie w dalszym rozwoju.

Dlatego pamiętaj: wyłącznie od Ciebie zależy, czy podejdziesz do swojej samoświadomości poważnie i będziesz stale nad nią pracował.

 

Samoświadomość a rozwój zawodowy…

Myślę, że dostarczyłam Ci dostatecznie dużo dowodów na to jak znaczącą rolę w rozwoju zawodowym i osobistym odgrywa samoświadomość. Jednak gdybyś miał jeszcze jakiekolwiek wątpliwości, podsyłam kilka informacji, które z pewnością Cię przekonają ?

  • Badania wykazują, że wyższy poziom samoświadomości jest pozytywnie skorelowany z większą jasnością celów zawodowych oraz większym zadowoleniem zawodowym. Osoby bardziej świadome swoich wartości, zainteresowań i umiejętności mają większą tendencję do wyboru ścieżki zawodowej zgodnej z ich pasjami, co przekłada się na większe zadowolenie z pracy.
  • Samoświadomość umożliwia lepsze rozpoznanie własnych mocnych i słabych stron, co jest kluczowe dla rozwoju zawodowego. Osoby świadome swoich słabych punktów mają większą motywację do ich poprawy i inwestowania w rozwój umiejętności. Ponadto, świadomość własnych umiejętności pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie możliwości rozwoju i dostosowanie się do zmieniających się warunków zawodowych.
  • Samoświadomość odgrywa istotną rolę w rozwoju umiejętności przywódczych. Osoby świadome swojego stylu zarządzania, mocnych i słabych stron, są bardziej skuteczne w kierowaniu zespołami i budowaniu efektywnej współpracy. Ponadto, samoświadomość umożliwia lepsze rozpoznanie potrzeb innych osób i dostosowanie swojego zachowania, co sprzyja efektywnej komunikacji i budowaniu relacji zawodowych.
  • Wysoki poziom samoświadomości wpływa na pozytywną samoocenę, co z kolei wiąże się z większą motywacją do rozwoju zawodowego. Osoby bardziej świadome swoich osiągnięć i postępów są bardziej pewne siebie i skłonne do podejmowania nowych wyzwań, co przyczynia się do ich sukcesów zawodowych.

Chyba nie muszę Cię dalej przekonywać, że samoświadomość odgrywa ważną rolę w rozwoju zawodowym, umożliwiając lepsze zrozumienie siebie, swoich celów i umiejętności. Poprawia zarządzanie sobą, umożliwia rozwój umiejętności miękkich oraz wpływa na samoocenę i motywację. Dlatego ważne jest rozwijanie i pielęgnowanie samoświadomości w kontekście rozwoju zawodowego.  Zadbaj o swoją samoświadomość i osiągnij życiowy i zawodowy sukces!!!

 

 

 

[i] E. M. Tyburski, E. Karabanowicz, A. Sokołowski, A. Samochowiec, Samoświadomość w ujęciu neuropsychologii klinicznej [w:] Psychiatria i Psychoterapia 2015; tom 11, numer 1: strony 3-12 – http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PiP_Wiosna2015/Tyburski_PiP2015v11i1.pdf

[ii] E. M. Tyburski, E. Karabanowicz, A. Sokołowski, A. Samochowiec, Samoświadomość w ujęciu neuropsychologii klinicznej [w:] Psychiatria i Psychoterapia 2015; tom 11, numer 1: strony 3-12 – http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PiP_Wiosna2015/Tyburski_PiP2015v11i1.pdf

[iii] J. Ślusarski, Samoświadomość studentów a ich opinie na temat współczesnej uczelni w świetle idei uniwersytetu Jerzego Brzezińskiego – https://wnus.edu.pl › psw › file › article › download

[iv] L. Tomala, Prof. Turlejski: samoświadomość nie powstała przez przypadek [PAP] – https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C396040%2Cprof-turlejski-samoswiadomosc-nie-powstala-przez-przypadek.html

[v] J. Ślusarski, Samoświadomość studentów a ich opinie na temat współczesnej uczelni w świetle idei uniwersytetu Jerzego Brzezińskiego – https://wnus.edu.pl › psw › file › article › download

[vi] A. Pilarska, Cechy samoświadomości a nasilenie symptomów depresjihttps://www.kul.pl/files/1024/Roczniki_Psychologiczne/2010/2/RocznikiPsychologiczne_13_2010_nr2_s183-199.pdf

[vii] A. Pilarska, Cechy samoświadomości a nasilenie symptomów depresjihttps://www.kul.pl/files/1024/Roczniki_Psychologiczne/2010/2/RocznikiPsychologiczne_13_2010_nr2_s183-199.pdf

[viii] M. Cielemięcki, Pracownik wiedzy jako kluczowy zasób współczesnego przedsiębiorstwahttps://core.ac.uk/download/pdf/160237413.pdf

[ix] M. Cielemięcki, Pracownik wiedzy jako kluczowy zasób współczesnego przedsiębiorstwahttps://core.ac.uk/download/pdf/160237413.pdf

Zapisz się do newslettera i otrzymaj darmowy Raport Future 2024

Chcesz otrzymać raport o rynku pracy i zawodach przyszłości?
Dołącz do ponad 7108 subskrybentów mojego newslettera – otrzymasz go bezpłatnie!

W comiesięcznym newsletterze będziesz otrzymywać m.in. informacje związane z rynkiem pracy przyszłości, o moich nowych publikacjach w mediach czy na blogu. A także promocjach na akredytowane kursy czy produkty w moim sklepie.
I jak u mnie także dużo inspiracji.

Kasia Syrówka

Kasia Syrówka

W ciągu swojego życia pracowałam chyba w każdym zawodzie, mam za sobą ogromne sukcesy i spektakularne porażki. W końcu postanowiłam, aby moje doświadczenia (z czasem poparte prestiżowymi certyfikacjami) przełożyć na pomoc innym. Od 12 lat zajmuję się rozwojem zawodowym swoich klientów. Czasem też piszę na blogu dzieląc się wskazówkami.

Brak komentarzy, bądź pierwszy!


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Raport Future
za 0 zł!

Rekomendowane wpisy

Artykuły

W dzisiejszych czasach, gdzie zmiany na rynku pracy zachodzą w zawrotnym tempie, rola menedżera ewoluuje szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Menedżer

ArtykułyGallup®

Jako certyfikowany Coach Gallupa stawiam sobie za cel przybliżenie znaczenia talentów Gallupa. Stąd pomysł na cykl KASIA SYRÓWKA ODKRYWA GALLUPA.

ArtykułyGallup®

Jako certyfikowany Coach Gallupa stawiam sobie za cel przybliżenie znaczenia talentów Gallupa. Stąd pomysł na cykl KASIA SYRÓWKA ODKRYWA GALLUPA.